Trà Thái Nguyên

Trà Thái Nguyên là tên gọi của một loại chè (trà) được trồng tại tỉnh Thái Nguyên, một tỉnh thuộc trung du miền núi phía Bắc nước ta. Tại đó, ta bắt gặp  những nương chè bạt ngàn xanh mướt. Cũng tại nơi đây đã làm nổi danh cho cây chè đất Việt vươn mình ra thế giới.Với điều kiện tự nhiên thuận lợi và thổ nhưỡng rất tốt , Thái Nguyên có diện tích trồng chè hơn 2000 ha, là nơi cung cấp sản lượng chè lớn nhất cả nước và cho ra chất lượng chè tuyệt hảo.

Quê hương cây chè danh tiếng

Theo truyền thuyết thì cây chè được vợ của vua Hùng Vương đã mang cây trà hoang dại từ rừng về để thuần hóa và trồng. Điều đó chỉ ra rằng cây chè xuất hiện đầu tiên ở Phú Thọ và cũng chính là quê hương của những cây chè Thái Nguyên.Người ta cho rằng ông Vũ Văn Hiệp đã có công mang cây chè từ Phú Thọ về đến Thái Nguyên. Sau một thời gian, những cây chè ngày càng được trồng nhiều và trở nên phổ biến rộng rãi. Ngày nay, những nhà trồng chè truyền  thống chính là gìn giữ và duy trì truyền thống mà cha ông đi trước để lại và ngày càng học hỏi để nghề làm chè ở ta ngày càng phát triển.

Chè Thái Nguyên được chế biến như thế nào?

  • Thu hái búp chè tươi Người ta đi hái chè từ sáng sớm. Tùy theo nhu cầu của sản phẩm mà người ta hái búp chè theo những cách khác nhau. Búp chè có thể hái theo kiểu 1 tôm 1 lá ( 1 búp 1 lá non), 1 tôm 2 lá ( 1 búp 2 lá non), hay 1 tôm ( 1 búp)… Việc chọn búp chè để hái còn tùy thuộc vào thời vụ trong năm và sức sống của cây chè.Người hái chè cần phải khéo léo sao cho cánh chè không bị gãy nát , búp chè phải đủ độ không quá già hay non mà ảnh hưởng đến chất lượng của chè thành phẩm
  • Làm héo chè :Chè hái về mang ra phơi nơi thoáng mát, có gió nhẹ để búp chè khô sương và không bị nóng do quá trình vận chuyển. Lúc hong chè thì cần đảo chè một cách nhẹ nhàng  để các búp chè được khô đồng đều, không bị ẩm.
  • Diệt men: Sao khi hong khô thì chè mất một lượng hơi nước và bị héo đi chút ít, thì đến giai đoạn cho chè vào tôn quay. Quá trình này với mục đích làm dẻo búp chè. Khi mang lá chè ra ngoài, bề mặt lá hơi dính, và có màu xanh sẫm. Mùi hăng của lá tươi mất đi thay vào đó là có mùi hương đặc trưng của chè.
  • Vò chè: Những cánh chè tiếp theo được vò lại thành những cánh chè cong bằng đôi tay khéo léo của người thợ lành nghề. Điều này giúp tạo hình những cánh chè để khi được làm khô, những cánh chè sẽ trở nên thon gọn và đẹp mắt. Khi đã được định hình xong, thì những cánh chè được mang đi sấy khô.
  • Sao khô chè: Công đoạn này tiếp tục làm khô chè. Người ta cho chè vào tôn quay và canh nhiệt độ phù hợp để làm các búp chè tiếp tục mất đi một lượng hơi nước nữa. Đây là bước quan trọng quyết định đến mùi vị và màu sắc của lá chè. Thường thì thời gian sao khô một mẻ chè mất khoảng 20 phút.
  • Lên hương cho chè Khi quay tôn xong, mang lá chè cho ra những cái mẹt tre để nguội dần. Người ta sẽ nhặt những chè vụn, những cọng cuốn bị gãy và sảy sạch cám. Sau đó cho chè vào tôn quay thêm một lần nữa  cho đến khi các lá chè dậy mùi hương, đó là lúc kết thúc quá trình lên hương chè.Sao cho khô rồi đổ ra mẹt, nong, nia, nhặt nhạnh phần cuống già, lá già sót lại, sẩy sạch vụn chè.Rồi lại tiếp tục cho chè vào quay thêm chút thời gian nữa khi thấy hương thơm là được. Đã kết thúc phần lên hương.
  • Đóng gói chè Chè được bảo quản thử công  bằng cách cho vào túi bọc kín, để nơi thoáng , không bị ẩm, và không được tiếp xúc trực tiếp với ánh mặt trời.Ngoài ra người ta còn bảo quản chè bằng cách hút chân không. Dùng máy hút hết không khí trong túi chè ra và dập miệng túi kín lại. Với cách này thì chè được bảo quản tốt hơn, hương vị chè được giữ lâu hơn.Cách bảo quản chè trong môi trường chân không là đóng gói chè thành túi nhỏ và cho vào máy hút chân không, hút hết không khí trong túi chè và dập kín miệng túi lại. Cách bảo quản này giúp chè giữ được hương vị lâu hơn.

Cách nhận biết trà Thái Nguyên

Cánh trà Qua chế biến, hình dáng cánh trà  nhìn xoăn chắc và cong lại . Cánh trà  có màu đen sạm. Tuy nhiên có những búp trà non sau chế biến vẫn giữ lại được lớp lông mao trắng , với những búp trà như thế chứa hàm lượng các hoạt chất có lợi rất cao. Cánh trà thành phẩm khô và có độ giòn. Kích thướt cánh trà lớn nhỏ thì phụ thuộc vào nguyên liệu khi thu hái búp trà.

  • Màu nước trà Khi pha trà Thái Nguyên sẽ cho ra nước trà có màu xanh cốm , nước trong.
  • Hương thơm Trà  có hương thơm mùi cốm non nhẹ nhàng dễ chịu  và thanh mát.
  • Mùi vị Trà khi uống có vị tiền chát hậu ngọt. Khi nhấp một ngụm trà, sẽ cảm thấy vị chát nhẹ ngay đầu lưỡi và sau đó là vị ngọt thanh lan tỏa khắp vòm họng rồi cuối cùng đọng lại ngay cổ thật lâu…

Cách pha chè Thái Nguyên

  • Nước dùng để pha chè Thái Nguyên: Chè ngon khi được pha với nước mưa hoặc nước giếng trong. Một số người kì công còn đi lấy những hạt sương còn đọng trên lá sen sau đêm để về chế trà.
  • Nhiệt độ pha thích hợp: Nhiệt độ thích hợp để pha chè thái Nguyên là nước nóng khoảng 90 độ. Nếu nhiệt độ quá cao là chè sẽ bị cháy, còn nếu quá thấp thì không thể đánh thức mùi hương của trà.
  • Trà cụ: Âm tách dùng pha trà thường bằng gốm. Hoặc bạn có thể dùng ấm thủy tinh đẻ có thể nhìn thấy màu nước chè khi pha. Đối với những người uống trà lâu năm, họ thích dùng ấm tử sa. Ấm tử sa được làm bằng đất nung, có vẻ đẹp mộc mạc, âm trầm và được cho là pha trà rất ngon.

Cách pha chè
Tráng nước nóng ấm chén và dụng cụ pha trà.Cho trà vào khoảng ⅓ ấm (tùy vào số lượng người thưởng thức mà canh lượng trà hợp lý).Có một số nơi sản xuất không cần phải đánh thức trà, tuy nhiên hầu hết bạn cần phải thực hiện bức này. Bạn cho nước sôi 90 độ vào ngập trà rồi đổ nhanh tất cả nước trong ấm ra ngoài.Tiếp theo đổ lượng nước mới vàò ấm và hãm trà trong khoảng 5 – 7 giây rồi rót nước ra chén tống. Từ chén tống rót ra các chén con và  thưởng thức ( Bạn có thể sử dụng 5-6 lần pha như vậy cho đến khi nước trà hết vị đậm đà. Ở các lần hãm trà tù thứ 4 trở đi, thời gian hãm trà có thể lâu hơn một chút).
Công dụng của trà Thái Nguyên
Trà là một loại thức uống vừa mang lại sự thư thái cho tâm hồn mà còn có những ích lợi rất lớn đối với sức khỏe.Trong lá chè  có chứa  các chất axit amin, polyphenol giúp đào thải độc tố cho cơ thể, làm chậm quá trình lão hoá nếu uống thường xuyên và đúng cách.Chất Tanin trong lá trà giúp ngăn cản sự phát triển của các tế bào ung thư.Các thành phần Cafein và Tanin chứa trong lá trà giúp tiêu hao lượng mỡ thừa trong cơ thể , hỗ trợ giảm cân rất tốt mà lại an toàn.Uống chè hằng ngày còn cung cấp cho cơ thể lượng lớn vitamin C, giúp thanh mát, giải nhiệt cho cơ thể trong những ngày nắng nóng.Bất cứ ai đã say lòng với chè cũng đều không thể bỏ qua cơ hội thưởng thức những cánh chè xanh của vùng đất Thái Nguyên ấy – cái nôi sản sinh ra những giống chè ngon của đất nước được ngợi ca bằng những câu thơ sau:

“Thoang thoảng hương cốm bay

Búp xanh non như ngọc

Chè Thái nguyên ngọt giọng

Ấm lòng khách tri âm”